«Οδύνη» σημαίνει «δεν ξέρω ποιος είμαι».
Δεν ξέρω που πηγαίνω και γιατί πηγαίνω. Δεν ξέρω αν οτιδήποτε κάνω, πρέπει να το κάνω ή όχι. Η ερώτηση δεν φεύγει ούτε για μια στιγμή. Και αυτό βρίσκεται στο πιο βαθύ σημείο μέσα σας, στον πυρήνα του είναι σας. Αυτή είναι η αγωνία – ότι το νόημα δεν είναι γνωστό, ότι ο σκοπός δεν είναι γνωστός, ότι ο στόχος δεν είναι γνωστός. Μοιάζει λες και είμαστε τυχαίοι, ότι γεννηθήκαμε από κάποιο ατύχημα.
Κανένα άλλο ζώο, κανένα δένδρο, κανένα πουλί δεν είναι τυχαίο∙ είναι σχεδιασμένα. Η ύπαρξη έχει ένα ολόκληρο πρόγραμμα γι’ αυτά. Ο άνθρωπος μοιάζει να είναι τελείως διαφορετικός. Η ύπαρξη έχει αφήσει τον άνθρωπο απόλυτα ελεύθερο. Από τη στιγμή που θα συνειδητοποιήσετε αυτή την κατάσταση τότε προκύπτει η οδύνη. Και είναι καλό να τη νιώθετε. Γι’ αυτό λέω ότι δεν είναι ένας συνηθισμένος πόνος, μαρτύριο, δυστυχία. Είναι κάτι ασυνήθιστο, και έχει τρομερή αξία για όλη σας τη ζωή, για την ωρίμανσή της, να νιώθετε την οδύνη, κάθε ίνα του είναι σας να νιώθει την ερώτηση, να γίνετε απλά μια ερώτηση. Και φυσικά είναι τρομακτικό. Βρίσκεστε σε ένα χάος. Αλλά μέσα από αυτό το χάος γεννιούνται τα αστέρια.
Αν δεν αρχίσετε να πνίγεστε από φόβο, αν δεν αρχίσετε να δραπετεύετε από την οδύνη σας… Όλοι προσπαθούν να δραπετεύσουν, να βρουν τρόπους: ερωτεύονται, κάνουν αυτό, κάνουν εκείνο – ασχολούνται με κάτι, κάπου. Το ένα πράγμα δεν έχει τελειώσει και αρχίζετε να κάνετε κάτι άλλο επειδή φοβάστε. Αν υπάρχει ένα κενό ανάμεσα στα δύο και προκύψει το ερώτημα, και αρχίσετε να νιώθετε οδύνη, τότε νομίζετε πως είναι καλύτερα να συνεχίσετε, να εξακολουθείτε να τρέχετε ασταμάτητα. Οι άνθρωποι αρχίζουν να τρέχουν από τη γέννησή τους μέχρι να πεθάνουν. Δεν σταματάνε, δεν κάθονται στην άκρη του δρόμου κάτω από ένα δέντρο…

Η οδύνη είναι η εμπειρία ότι έχετε έρθει στον κόσμο ως μια κενή πλάκα∙ δεν υπάρχει τίποτα γραμμένο πάνω της. Αυτό είναι το αυθεντικό σας πρόσωπο. Τώρα, μπορείτε να κάνετε δύο πράγματα. Το ένα είναι, καθώς θα φοβάστε αυτό το κενό, να αρχίσετε να τρέχετε πίσω από το ένα ή το άλλο – να κερδίσετε χρήματα, εξουσία, μάθηση, ασκητισμό, να γίνετε σοφός, λόγιος, πολιτικός – να δώσετε με κάποιο τρόπο στον εαυτό σας μια αίσθηση ταυτότητας, να κρύψετε με κάποιο τρόπο το εσωτερικό σας χάος. Αλλά ό,τι κι αν κάνετε το χάος είναι εκεί και θα παραμείνει εκεί. Είναι ένα εγγενές κομμάτι σας. Εκείνοι λοιπόν που καταλαβαίνουν δεν προσπαθούν με κανένα τρόπο να δραπετεύσουν από αυτό. Το αντίθετο, προσπαθούν να μπουν μέσα του.